علی محمد کاظمی» پژوهشگر تاریخ و فعال فرهنگی خوزستان در نامه ای که در اختیار «روزنامه زردکوه» گذاشت، خطاب به رئیس جمهور نوشت:
تاریخ «مشروطه افتخار یک شهر یا قوم نیست؛ میراث مشترک است.»
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
با سلام و احترام؛
اینجانب، «علی محمد کاظمی»، پژوهشگر تاریخ و فعال فرهنگی، با احترام به جایگاه آن مقام محترم، نکتهای را درباره چگونگی نامگذاری و برگزاری «هفته مشروطه» به استحضار میرسانم.
انقلاب مشروطه یکی از بزرگترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است؛ نهضتی که با مطالبه قانون، عدالت، مجلس و محدود شدن قدرت استبدادی شکل گرفت و در مسیر خود، مردم و نیروهایی از مناطق مختلف ایران را درگیر کرد.
اکنون که موضوع نامگذاری و برگزاری «هفته مشروطه» مطرح است، شایسته است این مناسبت با نگاهی ملی و فراگیر دیده شود؛ زیرا مشروطه، پیش از آنکه متعلق به یک شهر یا منطقه باشد، میراث مشترک همه ایران و همه ایرانیان است.
بیتردید تبریز و مردم آذربایجان در تاریخ مشروطه جایگاهی بسیار مهم دارند. مقاومت تبریز در دوران استبداد صغیر و فداکاری شخصیتهایی همچون ستارخان و باقرخان از صفحات درخشان تاریخ مشروطه ایران است و باید با احترام از آن یاد کرد اما روایت کامل تاریخ، تنها با بیان نقش یک منطقه شکل نمیگیرد.
در مرحله سرنوشتساز مبارزه با استبداد صغیر و فتح تهران در سال ۱۲۸۸ خورشیدی، نیروهای مشروطهخواه بختیاری نیز نقشی مهم ایفا کردند. نیروهای بختیاری به رهبری «علیقلیخان سردار اسعد» و با حضور دیگر چهرههای بختیاری از خاک بختیاری، اصفهان ،قم به سوی تهران حرکت کردند و در کنار نیروهای مشروطهخواه شمال، در فتح پایتخت و سقوط حکومت محمدعلیشاه مشارکت داشتند.
در این میان، یپرمخان نیز از چهرههای برجسته نیروهای مشروطهخواه شمال بود که در جریان فتح تهران نقش مهمی ایفا کرد. این واقعیت تاریخی نشان میدهد که پیروزی مشروطه نتیجه تلاش یک شهر یا یک قوم به تنهایی نبود؛ بلکه حاصل مجموعهای از مبارزات و تحولات در نقاط مختلف ایران بود. از مقاومت تبریز در دوران استبداد صغیر گرفته تا مبارزات نیروهای شمال، نقش نیروهای بختیاری، تحولات اصفهان و تهران و فعالیت دیگر نیروهای مشروطهخواه، همه بخشی از یک تاریخ واحد و ملی هستند.
از این رو، با کمال احترام پیشنهاد میکنم در برنامهریزی برای «هفته مشروطه»، عنوانی ملی و فراگیر مورد توجه قرار گیرد: «هفته مشروطه؛ میراث مشترک همه ایران» این پیشنهاد به هیچ وجه به معنای نادیده گرفتن نقش تبریز نیست؛ بلکه برعکس، به معنای قرار دادن نقش تبریز در کنار نقش سایر مناطق ایران و ارائه تصویری کاملتر و منصفانهتر از تاریخ مشروطه است.
بزرگداشت ستارخان و باقرخان، احترام به تاریخ است؛ همانگونه که یادکردی از «سردار اسعد بختیاری، صمصامالسلطنه بختیاری،رحیم خان ارشدالدوله بختیاری» و دیگر چهرهها و مجاهدان بختیاری و همچنین یپرمخان و نیروهای مشروطهخواه شمال نیز بخشی از احترام به همان تاریخ است.
نقش چهار محال و بختیاری ،گیلان، اصفهان، تهران،لرستان و دیگر نقاط کشور نیز باید در روایت ملی مشروطه دیده شود. هدف از طرح این موضوع، ایجاد رقابت میان اقوام و شهرهای ایران نیست. هدف، حفظ وحدت ملی از مسیر حقیقت تاریخی است. اگر تاریخ را کامل و منصفانه روایت کنیم، هر ایرانی میتواند سهم خود را در تاریخ کشورش ببیند و احساس کند که گذشته ایران متعلق به همه اوست.
بنابراین، شایسته است در برنامههای مربوط به هفته مشروطه، به جای تمرکز انحصاری بر یک منطقه، از همه جریانها و مناطقی که در شکلگیری، تداوم و پیروزی نهضت مشروطه نقش داشتهاند یاد شود.
تاریخ، ملک شخصی هیچ شهر و قومی نیست. مشروطه، تاریخ مشترک ملت ایران است؛ تاریخی که تبریز در آن سهمی بزرگ دارد، بختیاریها سهمی مهم دارند چهارمحال وبختیاری و گیلان، اصفهان، تهران،لرستان و دیگر مناطق ایران نیز هر یک در مراحل مختلف آن نقش داشتهاند. امروز، بیش از یک قرن پس از آن رویداد بزرگ، وظیفه ما این است که تاریخ را نه با تعصب، بلکه با سند، انصاف و نگاه ملی روایت کنیم. نه نقش تبریز را کمرنگ کنیم؛ نه نقش بختیاریها را حذف کنیم؛ نه سهم گیلان و دیگر مناطق را نادیده بگیریم.
مشروطه را همانگونه که بود روایت کنیم؛ یک نهضت بزرگ ملی ایرانی برای قانون، عدالت و حاکمیت قانون. امید است با نگاه ملی و تاریخی آن مقام محترم، «هفته مشروطه» به عنوان نمادی از میراث مشترک همه ایرانیان گرامی داشته شود.
